SEYRANİ SOLUĞAN
Dalakderesi Köyü’nde oturan Durdu Koca sumağın yapılışından kullanıldığı yerlere ve sağlık açısından faydalarına kadar oldukça geniş bilgiler verdi.
Sumak yapmanın oldukça zahmetli ve belli uygun ortamın bulunması gerektiğini söyleyen Durdu Koca, “Sumak yeşil mercimek büyüklüğünde tanelerin olduğu salkımlardan oluşuyor. Dalında çok yağlı ve çabuk dağılır vaziyette olduğundan toplanması çok hassas bir çalışma gerektiriyor. Asıl bizim kullandığımız bölüm bu bitkinin kabuğu olan kısmı. İçersindeki çekirdekler hiçbir işe yaramaz. Koparırken çok sarsarsanız kabuklar dökülür elinizde çok bir işe yaramayan çekirdekler kalır” dedi.
Durdu hanım sumak toplarken dikkat edilmesi gereken en önemli konunun mutlaka ele eldiven giymeniz gerektiğine vurgu yaptı. Çünkü, gerek dallarının sertliği gerekse içersinde bulunan asit ellerin parçalanarak yara olmasına da neden oluyor.
Toplanmasından sonra hazırlama işlemine geçtiklerini ifade eden Durdu Koca, “Bu salkımlar güneşe serilerek kurutulur saplarından ayrılır sonrasında kabuğu ile çekirdeğini dibek dediğimiz delikli taşta döveriz. Hazırlama işlemi sırasında genç olanlar taştan oyma dibeklerde ağaç tokmakla dövme işlemini gerçekleştirirken bizim gibi tokmak sallamakta zorlananlarda kevgir dediğimiz elekten geçirme işlemini yapıyor. Geniş delikli elekten geçirip kabukla çekirdeği ayırırız. Çekirdek kullanılmaz ama kaynatıldığı zaman ortaya çıkan su sumağa rengini, kekre tadını ve asıl ekşisini verir. Kabukla bu suyu karıştırıp yeteri kadar kaya tuzu ekleyip güneşte kuruturuz. Asıl sumak kırmızı değil bu işlemlerden geçtikten sonra mosmordur. Ama çok yerde su ile karıştırma işlemini yapmazlar ve sumak mor değil kırmızı olur” şeklinde bilgi verdi.
Sumağın faydaları hakkında da bilgi veren Durdu Koca, “Lezzetli tadı yanında çekirdeğinin bıraktığı bu suyun ve yaprağının kaynatılması ile elde edilen kırmızı suyun faydaları saymakla bitmez ama bölgede kullanılan en bilinenleri çekirdeği diyabete yaprağı da hemoroit ve mantar tarzı deri rahatsızlıklarına çok yararlıdır” dedi.
Sumağın yanı sıra çok çeşitli kışlık ürünleri de köylerde ev hanımlarının ürettiğini ifade eden Durdu Koca, “Evimizin bahçesinde neredeyse kışlık her şeyimizi yaparız Kurutulmuş sebzeler, turşular, konserveler, kurutulmuş meyveler ve en önemlisi baharatları kışa hazırlıkta kendimiz yapıyoruz. Bahçemizde yetiştirdiğimiz ürünleri kullandığımız gibi dağdan yabani, olarak topladığımız kekik ve sumak gibi çok önemli ürünler var.
Köy yaşamında tüm bunlara para vermeye kalksak asla altından kalkamayız. Eşlerimiz işe gidip eve ekmek getirme çabasındayken bizde kışlık hazırlıkları yaparak hem aile bütçemize katkı sunuyoruz hem de ailemize doğal ve en temiz besinleri yediriyoruz” diye konuştu.